Prywatne Centrum Ortopedii i Rehabilitacji Ortus Med Sp. z o.o.

Fizjoterapeuta Tomasz Moczyński
Propriocepcja, czyli czucie głębokie jest zmysłem orientacji ułożenia części własnego ciała. Receptory tego zmysłu znajdują się w mięśniach i ścięgnach. Dostarczają mózgowi informacji o napięciu mięśniowym. Dzięki temu zmysłowi wiemy jak ułożone są nasze kończyny bez patrzenia. Ćwiczenia proprioceptywne należą do treningu funkcjonalnego, poprawiającego określone funkcje i zdolności motoryczne.

Trening sensomotoryczny polega na wykonaniu ćwiczeń równoważnych statycznych i dynamicznych (tzn. w bezruchu i ruchu) na stabilnym lub niestabilnym podłożu. Do ćwiczeń sensomotorycznych wykorzystujemy wiele przyrządów takich jak:
- piłki rehabilitacyjne,
- BOSU Balance Trainer,
- dyski sensomotoryczne,
- trampoliny,
- materace.

Trening sensomotoryczny wykorzystuje się jako przygotowanie w każdej dyscyplinie sportowej. Polega na wzmacnianiu wzorca ruchowego charakterystycznego dla danej dyscypliny. Prawidłowa integracja w obrębie układu propriocepcji jest niezbędna do dobrego rozwoju mięśni.

W fizjoterapii pooperacyjnej i pourazowej odbudowa prawidłowego czucia głębokiego jest jednym z najważniejszych zadań dla terapeuty. Potrzebny jest specjalistyczny trening, który spowoduje odtworzenie zniszczonych receptorów lub przejęcie ich funkcji przez inne struktury. Nie jest to proces szybki, niektórzy mówią że trwa nawet do 9 miesięcy.

Lekarz ortopeda Michał Kułakowski
Spotykam się z tym problemem kilka razy w miesiącu. Historia pacjenta zazwyczaj wygląda podobnie: „Panie doktorze kilka miesięcy temu skręciłem staw skokowy. Po 2 tygodniach w gipsie było dobrze, ale od miesiąca boli mnie noga. Ostatnio jak byłem w lesie to myślałem, że nie dojdę do samochodu, ale jak idę po ulicy to mnie mniej boli”

Taki wywiad wskazuje na niedomogę czucia głębokiego, czyli propriocepcji. Chodzenie po niestabilnym podłożu wywołuje dolegliwości bólowe w słabo stabilizowanym stawie.

Receptory czucia głębokiego znajdujące się w naszych stawach, więzadłach, torebkach stawowych reagują, gdy dane więzadło jest za bardzo rozciągnięte i bez naszej woli wysyłają sygnał: „Mięśniu napnij się, ustabilizuj staw bo zaraz zerwie się więzadło”. Dobre czucie głębokie chroni nas przed skręceniami stawów, zerwaniami więzadeł. Im lepsze czucie głębokie tym lepsze wyniki w sporcie.

Jak to sprawdzić? Należy stanąć na jednej nodze na niestabilnym podłożu (może być np. kanapa lub materac) i porównać, jedną nogę z drugą – kończyna z niewydolnym czuciem głębokim trzęsie się, a w skrajnych przypadkach pacjent nie może na niej stanąć.

Na szczęście czucie głębokie można wyćwiczyć i tu wkracza rehabilitant z ćwiczeniami sensomotorycznymi, które właśnie mają na celu poprawienie propriocepcji. Po serii ćwiczeń zawsze jest poprawa, a jeśli nie ma uszkodzonych więzadeł to ćwiczenia kończą problem pacjenta.

Po każdej kontuzji, skręceniu stawu, po ustąpieniu dolegliwości bólowych należy wdrożyć ćwiczenia sensomotoryczne, mające na celu poprawę czucia głębokiego. Propriocepcja ulega osłabieniu po urazach, unieruchomieniu w gipsie, po zabiegach operacyjnych, a nawet po odciążaniu kończyny. Dlatego obecnie staramy się stosować gips jak najrzadziej i szybko pozwalamy pacjentowi na obciążanie kończyny. Dlatego też zawsze w tych przypadkach należy zakończyć leczenie ćwiczeniami z rehabilitantem, a sportowcom wykonuje się sport specific rehabilitation, czyli ćwiczenia symulujące daną dyscyplinę sportu. I tak naprawdę do rehabilitanta, a nie do lekarza należy odpowiedź na pytanie kiedy można wrócić do uprawiania sportu.

Umów wizytę online